Powstała sztuczna komórka, która potrafi odżywiać się, rozwijać i dzielić
6 lipca 2026, 08:50Miliardy lat temu przypadkowe reakcje zachodzące w oceanie zmieniły chemię w biologię. Na Ziemi powstało życie. Nie wiemy dokładnie, jak to się stało, ale Katarzyna Adamala z University of Minnesota i jej zespół postanowili sprawdzić, czy da się ten proces powtórzyć w laboratorium. W preprincie – czyli wstępnej wersji artykułu naukowego – opublikowanym niedawno w bioRxiv, uczeni opisali syntetyczną komórkę, która rośnie, replikuje DNA, dzieli się na komórki potomne i robi to wszystko na podstawie instrukcji zapisanej we własnym genomie.
Jak technologia obrazu zmieniła domową rozrywkę? Od Full HD do dużych ekranów 4K
3 lipca 2026, 13:47Domowe oglądanie przeszło w ostatnich latach cichą rewolucję. Telewizor nie jest już tylko ekranem do wieczornych wiadomości i filmu w weekend – coraz częściej pełni rolę centrum kina domowego, konsoli, sportu na żywo i streamingu w jakości, która jeszcze niedawno była zarezerwowana dla sal kinowych. Największą zmianę przyniosło połączenie wyższej rozdzielczości, większych przekątnych, lepszego HDR-u i płynniejszego obrazu. To właśnie dlatego 4K na dużym ekranie nie jest dziś luksusem, ale naturalnym kierunkiem dla osób, które chcą wyraźnie lepszej domowej rozrywki.
Zaskakujące wyniki badania różnorodności genetycznej neandertalczyków z północy Europy
3 lipca 2026, 09:42Zespół z Instytutu Antropologii Ewolucyjnej im. Maxa Plancka w Lipsku – w tym Alba Bossoms Mesa, Benjamin M. Peter, Mateja Hajdinajk oraz Svante Pääbo – we współpracy z naukowcami ze Szwecji, Belgii, Danii, Holandii, Francji i USA, opublikował w Nature wyniki analizy DNA 27 neandertalczyków sprzed 40–52 tysięcy lat. Oprócz kości ze Spy znalazły się tam szczątki znalezione w jaskiniach Goyet, Engis czy Trou Margerite. To największy jak dotąd zbiór danych genetycznych z jednego regionu Europy w tak wąskim oknie czasowym.
Dlaczego nie zjadamy innych ludzi? To się po prostu nie opłaca
1 lipca 2026, 16:10Antropolodzy od dawna zmagają się z paradoksem dotyczącym kanibalizmu. Praktyka zjadania innych ludzi należy do zachowań objętych jednymi z najsilniejszych tabu, a jednocześnie ślady kanibalizmu pojawiają się na wszystkich kontynentach i we wszystkich epokach, aż po nowożytność. Jak pogodzić powszechność zakazu z powtarzalnością praktyki? Michał Misiak z Uniwersytetu Wrocławskiego i Petr Tureček z Uniwersytetu Karola w Pradze, autorzy artykułu The Cannibalistic Trade-Off", proponują zaskakująco chłodną odpowiedź – to kwestia zysków i strat.
Starzejemy się szybciej niż nasi rodzice. I płacimy za to nowotworami
29 czerwca 2026, 10:07Przez długi czas nowotwory uważane były za chorobę starości, skutek powolnego, trwającego dekadami niszczenia komórek. Tymczasem coraz więcej danych wskazuje, że nowotwory atakują ludzi coraz młodszych. Między rokiem 1990 a 2019 liczba rozpoznań raka u osób przed pięćdziesiątką wzrosła globalnie o 24 procent. W Australii, Kanadzie, Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych ludzie urodzeni w latach 90. mają co najmniej czterokrotnie wyższe ryzyko wczesnego raka jelita grubego niż ci urodzeni w latach 60. Co się dzieje z naszymi ciałami?
Szczerbiec - jedyny, najpiękniejszy i z tajemniczym hebrajskim napisem
27 czerwca 2026, 08:43Szczerbiec to jedyne zachowane polskie insygnium koronacyjne ze średniowiecza. Przez wielu specjalistów uznawany jest za najpiękniejszy miecz ceremonialny. Większość z nas wie, że miecz służył do koronacji królów polskich. Niewielu zdaje sobie sprawę, że rękojeść kryje jeden z bardziej zagadkowych napisów w historii Polski – inskrypcję, będącą do dziś przedmiotem sporów naukowych.
Czy płynne posiłki pomagają schudnąć? Dieta sokowa pod lupą
26 czerwca 2026, 07:42Organizm nie ocenia posiłku wyłącznie po łącznej liczbie kalorii. Reaguje też na objętość, tempo jedzenia, zawartość błonnika, białka i to, jak długo pokarm pozostaje w żołądku. Dlatego płynne posiłki w diecie odchudzającej wywołują wiele pytań: mogą ułatwiać tworzenie zdrowych nawyków i trenują regularności w przyjmowaniu posiłków, ale źle zaplanowane szybko zamieniają się w ciąg restrykcji bez uczucia sytości. Dieta sokowa to narzędzie do zdrowego chudnięcia i detoksu organizmu, ale wymaga znajomości kilku zasad poprawnej dietetyki.
Zagadkowy ptak na monecie Chrobrego
24 czerwca 2026, 13:52Najbardziej znana z polskich monet, z najstarszym zachowanym w oryginale zapisem nazwy „Polska". I najbardziej kontrowersyjna. A tym, co od dekad budzi spory wśród specjalistów jest... ptak. Wbrew temu co zwykle myślimy, wcale nie musi być to orzeł. Bo denar Bolesława Chrobrego z napisem Princes Polonie, powstały około roku 1000, w związku ze zjazdem gnieźnieńskim nie jest zwykłym środkiem płatniczym, a manifestem politycznym i religijnym.
Jak wybrać profil w liceum, gdy zainteresowania dziecka ciągle się zmieniają?
24 czerwca 2026, 13:06Wybór profilu w liceum potrafi stresować rodziców i uczniów, szczególnie gdy zainteresowania dziecka zmieniają się z miesiąca na miesiąc. Dziś pasjonuje się biologią, za chwilę myśli o językach, a po kolejnym semestrze rozważa kierunek humanistyczny. To nie musi oznaczać braku konsekwencji, bo nastolatek dopiero sprawdza swoje mocne strony. Ważne, żeby wybrać profil rozsądnie, ale bez traktowania tej decyzji jak wyroku na całe życie.
Pierwszy przeszczep płuc od dawcy z wirusem HIV
24 czerwca 2026, 08:34W NYU Langone Health – nowojorskim akademickim systemie opieki zdrowotnej – dokonano pierwszego w historii przeszczepu płuc od nosiciela wirusa HIV do nosiciela wirusa HIV. To nadzieja dla osób zarażonych HIV, gdyż otwiera niedostępną dotychczas pulę dawców. Co prawda transplantacje takie są możliwe w ramach określonych protokołów badawczych, ale mimo to jest to zwiększenie szans dla osób potrzebujących przeszczepu, mówi doktor Sapna Mehta, dyrektor w NYU Langone Transplant Institute i współautorka protokołu, który został zatwierdzony przez FDA.
